Erfgoedbank Land van Rode

Het verleden in beeld

Oude foto’s, prentkaarten, affiches, waardevolle documenten … Ze zitten vaak verborgen in collecties van verenigingen of bij privépersonen. Beelden en getuigenissen van stoeten en processies, inhuldigingen en kermissen, van publieke figuren tot het leven van alledag zijn zo weinig zichtbaar voor een breed publiek.

De erfgoedcel Viersprong lanceerde in juni 2012 een Erfgoedbank, een digitale beeldbank waarin het verleden van het Land van Rode opnieuw zichtbaar wordt. Daarvoor werkt ze samen met lokale partners die hun collecties digitaliseren en via de website tonen. Het cultureel erfgoed van de regio is op die manier zichtbaar en toegankelijk.

Je kan ook zelf participeren: door foto’s te delen via sociale media of door een reactie te plaatsen. Je kan je ‘favoriete erfgoed’ verzamelen in een album of zelf trefwoorden toevoegen. Het cultureel erfgoed is immers van iedereen.

Neem zelf een kijkje op www.erfgoedbanklandvanrode.be!


Erfgoedbankautomaat: het saldo van jouw cultureel erfgoed

-®PhileDeprez2295Bij de lancering van de www.erfgoedbanklandvanrode.be onthulde de erfgoedcel de erfgoedbankautomaat. Dit is een mobiele tentoonstellingskast, vormgegeven als een geldautomaat, die rondreist in het Land van Rode. Je vindt de automaat in bibliotheken, culturele centra, gemeentelijke diensten of op andere evenementen. In de erfgoedbankautomaat zit een touchscreen waarmee je kan surfen op www.erfgoedbanklandvanrode.be. Zo heb je altijd en overal een zicht op het saldo van jouw cultureel erfgoed!

Momenteel kan je de erfgoedbankautomaat bekijken in het Gemeentehuis van Melle.


De erfgoedbankautomaat op jouw tentoonstelling of activiteit?

Wie een collectie aanlevert of invoert in de erfgoedbank kan de erfgoedbankautomaat ook op zijn/haar tentoonstelling of activiteit plaatsen. Een e-expo over een bepaald thema geeft de activiteit een virtueel verlengstuk.

Contacteer ons voor meer info!


Achtergrondinformatie bij de erfgoedbank Land van Rode

Pure Sign uit Gent (www.puresign.be) ontwikkelde de erfgoedbank voor zowel projectvereniging TERF als Erfgoedcel Viersprong. Beide erfgoedbanken draaien volledig onafhankelijk van elkaar, maar zijn wel gebaseerd op dezelfde software en vormgeving. Voor de software werd bewust gekozen voor open source software met vrijgegeven broncodes, aanpasbaar volgens de eigen behoeften. Iedereen kan dus de broncode inkijken en aanpassingen aanbrengen, wat betekent dat het programma continu wordt verbeterd.

Het systeem achter de erfgoedbank bestaat uit drie luiken:

• Collectiebeheer: met CollectiveAccess (CA): deze free software, oorspronkelijk ontworpen voor museumcollecties, is intussen ook uitgebreid voor het beheer van erfgoedcollecties in het algemeen. In CA zitten invulbare registratiefiches waaraan digitale beelden kunnen worden gekoppeld.

• Publieksontsluiting: via www.erfgoedbanklandvanrode.be zal alle beeld-en documentatiemateriaal te zien zijn en doorzoekbaar via trefwoorden. Gebruikers kunnen opmerkingen formuleren, trefwoorden toekennen aan objecten, personen identificeren, bestanden downloaden in lage resolutie en rechtstreeks contact opnemen met de collectiebeheerder.

• Website Content Management System (CMS) ‘Drupal’: de publieke website wordt beheerd met Drupal, een open source CMS. Hiermee wordt de inhoud van de webpagina’s opgemaakt.

Pure Sign heeft het product Colibreo ontwikkeld. Deze IT-oplossing koppelt het collectiebeheersysteem aan de publiek toegankelijke website. Voor de erfgoedbank nemen we een jaarlijks abonnement op Colibreo waarbinnen software-updates, hosting, opslagcapaciteit, onderhoud en support zit.

Het vullen van de erfgoedbank gebeurt door partners die bereid zijn hun collecties te inventariseren en te ontsluiten via de erfgoedbank zoals heemkundige kringen, stadsarchieven, privé verzamelaars, … Via dit platform kunnen ze hun collecties aan een breder publiek tonen en zo een grotere bekendheid verwerven. De naam van de collectie-eigenaar wordt steeds aan het beeld toegevoegd. Materiaal dat op erfgoedbank geplaatst wordt, is enkel nuttig wanneer het ook beschreven is. Zo krijgen bezoekers context en zijn de beelden ook doorzoekbaar.

In het systeem worden enkel documenten ge-upload van goede kwaliteit en in voldoende hoge resolutie. Op de website zelf zijn de beelden enkel downloadbaar in 75dpi (het systeem zet de hoge resolutiebeelden automatisch om). Deze beelden kunnen niet op een kwaliteitsvolle manier verder verspreid worden of zijn niet bruikbaar voor druk.


Voorwaarden voor beeld- en documentatiemateriaal

De erfgoedbank richt zich vooral op beeld-en documentatiemateriaal. Museumstukken worden ontsloten via de provinciale databank.  In principe kan elke foto, document, kaart … op de erfgoedbank  als ze voldoen aan volgende voorwaarden:

Minimale beschrijving

• Naam van collectie, incl. deelcollectie
• Inventarisnummer (of een afgesproken nummering)
• Objecttype: gekozen uit een thesauruslijst (bvb. fotopositief, diapositief, krant,menukaart…)  of, indien niet in de lijst, open gelaten.
• Titel + korte beschrijving van de inhoud.
• Een link met tijd en/of ruimte: een precieze datering of tijdsperiode, een locatie, (op niveau gemeente, straat of huisnummer), een geografische referentie (via aanduiding op kaart)
• Minstens één ‘trefwoord’

Voldoende erfgoedwaarde

• Geografisch: behoren tot de regio (Melle, Merelbeke, Sint-Lievens-Houtem, Oostzerzele):  de erfgoedbank is een regionaal verhaal. De beelden moeten betrekking hebben op het werkingsgebied van de erfgoedcel. Sinds 2015 sluiten Destelbergen en Lochristi ook aan bij de erfgoedcel. Beeld- en documentmateriaal uit deze gemeenten komt dus ook in aanmerking.

• Publieke waarde? Zijn het lokaal bekende personen of belangrijke gebeurtenissen? Regionaal/nationaal bekende personen gefotografeerd binnen een setting van één van de vier gemeenten? Afbeeldingen van intussen verdwenen of gewijzigde gebouwen, dorpsgezichten, landschappen? Afbeeldingen van processies, stoeten, kermissen, feesten…? Sommige privéfoto’s (familiefeest, werk op de boerderij, plechtige communie) kunnen echter ook een publieke waarde hebben. Ze illustreren vaak veranderende tijdsbeelden, elementen van het dagelijks leven (interieur, gebruiken, bepaalde voorwerpen of kledij,…), anekdotes of verhalen. Groepsfoto’s (meer dan drie personen) beschouwen we automatisch als van publieke waarde.

• Is het materiaal origineel? Fotokopieën van foto’s, van bidprentjes, van archiefstukken,… worden in principe niet opgenomen in de erfgoedbank, behalve als het gaat om materiaal waarvan het origineel intussen verloren is gegaan of niet langer op te sporen is. Er wordt naar gestreefd enkel origineel materiaal op te nemen in de erfgoedbank.

• Is er voldoende informatie beschikbaar? Materiaal waarover geen metadata gekend zijn, wordt niet opgenomen. Een minimale informatie moet voorhanden zijn. Uitzonderingen op deze regel kunnen gemaakt worden voor materiaal van een eerder uitzonderlijk karakter, zoals foto’s pre-1918, opmerkelijke archiefstukken waarover verder weinig geweten is, bijzondere stukken waarvoor men de hulp van het publiek wil inschakelen etc.

• Hoe oud is het materiaal? Materiaal dient minstens 25 jaar oud te zijn. De afweging moet ook altijd gemaakt worden of het materiaal niet te gevoeling ligt bij de publieke opninie. Archiefstukken na 1945 moeten bovendien bij voorkeur gekoppeld kunnen worden aan beeldmateriaal dat al in de bank zit. Bidprentjes moeten minstens 50 jaar oud zijn. Documenten van de burgerlijke stand moeten minstens 100 jaar oud zijn. Beelden jonger dan 25 jaar kunnen slechts uitzonderlijk meegenomen worden, wanneer er een koppeling kan gelegd worden tussen oude en jongere objecten of als ze in een specifiek project passen. Raadpleeg hiervoor de erfgoedcel.

• Bevindt zich al veel gelijkaardig materiaal in de erfgoedbank? De beeldbank mag niet overladen worden met tientallen vergelijkbare beelden van hetzelfde onderwerp. Bij een reeks gelijkaardige beelden (bv. eenzelfde evenement, gebouw …) kan beslist worden om een theamtische collectie te wijden aan het onderwerp. Dit kan om de impact van een evenement, gebeurtenis, onderwerp te staven.

• Privacy, gevoelige info en auteursrechten? Wanneer er duidelijk nog rechten rusten op een object, dan wordt dit niet op de erfgoedbank geplaatst. Dit geldt vooral voor afbeeldingen van kunstwerken, commerciële geluids- en beeldopnamen, foto’s die na 1945 gemaakt werden door beroepsfotografen, gepubliceerde teksten (incl. kranten) jonger dan 1945. In andere gevallen kan ook beslist worden om beelden toch niet publiek te maken:

1. De eigenaar wil bepaalde beelden niet online plaatsen
2. Gevoelige situaties
3. Meest unieke foto’s
4. Foto’s met de hoogste esthetische, historische, wetenschappelijke of maatschappelijke waarde
5. Foto’s van beste (beeld)kwaliteit of camerastandpunt
6. Bidprentjes van niet-publieke figuren kunnen enkel online indien deze personen gestorven zijn voor 1945
7. Wanneer bidprentjes op de erfgoedbank komen (al dan niet publiek) dan wordt in de databank meteen ook de informatie over deze persoon aangevuld


Auteursrechten en downloads

Beelden waarvan de maker 70 jaar of meer overleden is, zijn in principe rechtenvrij. Maar, nakomelingen behouden ook rechten. Om problematieken rond auteursrechten te vermijden, wordt aan de eigenaars gevraagd een verklaring te ondertekenen waarin vermeld staat dat de erfgoedcel de beelden kan gebruiken voor

• promotionele doeleinden i.v.m. de beeldbank
• educatieve activiteiten
• sociaal-culturele activiteiten van niet-commerciële aard
• algemene communicatie van erfgoedcel

Bezoekers van de website die een beeld in hoge resolutie wil, kunnen dit aanvragen. De eigenaar van de beelden geeft hiervoor de toestemming.


Heb je zelf waardevol materiaal (foto’s, archiefstukken, filmpjes, …)? Beleg je erfgoed dan veilig op de Erfgoedbank!

In het Erfgoedhuis zijn twee scanners aanwezig die je kosteloos kan gebruiken of lenen om foto’s, documenten, negatieven, dia’s … te digitaliseren. Heb je zelf materiaal maar weet je niet waar te beginnen? De erfgoedcel helpt je verder op weg.
Contacteer de erfgoedcel voor meer info via info@4sprong.be of op 09 363 88 51.

Daarnaast organiseert de erfgoedcel op geregelde tijdstippen scansessies. Geladen met scanners en laptops zijn we een namiddag te gast in één van de bibliotheken. Iedereen die interessant en origineel materiaal heeft over het verleden van het Land van Rode kan dan bij ons terecht. We scannen het materiaal onmiddellijk in zodat iedereen zijn kostbare herinneringen onmiddellijk terug naar huis kan nemen. Achteraf plaatsen we alles op de Erfgoedbank.

Hou de nieuwspagina van de website en van www.erfgoedbanklandvanrode.be in de gaten voor alle details!