Tracé Travak

1809

In februari 2012 ging bij Erfgoedcel Viersprong Land van Rode het project Tracé Travak van start. Het project onderzocht gedurende twee jaar de geschiedenis van het woon-werkverkeer in de streek. Elke werkdag pendelen duizenden mensen met de auto, de fiets, de bus of de trein vanuit hun gemeente naar het werk. Maar is dat altijd zo geweest? In een eeuw tijd veranderde het leven in het Land van Rode door de komst van trein, tram, fiets en auto. Het project onderzocht welke invloed deze veranderingen hadden op het dagelijks leven vroeger en nu. Het project liep ten einde in januari 2014.

Tracé Travak

In 2012 vierde de spoorlijn Gent-Geraardsbergen haar 145e verjaardag. De komst van de stoomtrein betekende de start van een nieuw tijdperk voor de inwoners van Melle, Merelbeke, Oosterzele en Sint-Lievens-Houtem. Gedurende 100 jaar werden mensen mobieler en konden ze zich verder en verder verplaatsen door de intrede van trein, tram, fiets en auto. Het dagelijks leven van onze voorouders veranderde grondig. Waar mensen tot diep in de 19e eeuw nog naar de stad verhuisden om er in de textielfabrieken te werken, pendelden ze nu naar het werk. Tijdens de Golden Fifties en Sixties was er de komst van Koning Auto. De E40 werd aangelegd en doorkruiste het Land van Rode.

naamloos        naamloos1

Het is duidelijk dat de grote maatschappelijke veranderingen en de transportrevolutie in het bijzonder een grote invloed hadden op het dagelijks leven in de Vierpronggemeentes. Het project focust op de woon-werkmobiliteit.Tracé betekent plan of ontwerp van een weg. Daarmee wordt zowel het concrete als het abstracte deel van mobiliteit belicht. Het staat enerzijds voor de aanleg van verharde en nieuwe wegen, een (buurt)spoorwegnet, stations, barelen enz. Anderzijds verwijst een tracé ook naar de figuurlijke weg die de Vierspronggemeenten en haar inwoners vanaf het einde van de 18e eeuw tot vandaag aflegden. Het staat voor de overlevingsstrategieën die individuen en groepen planden en hanteerden om de maatschappij bij te kunnen houden. Travakken betekent in de meeste Vlaamse dialecten en in deze van de streek in het bijzonder ‘werken’.

Reizende tentoonstelling

De resultaten van het onderzoek werden in een reizende tentoonstelling gegoten die van 22 september 2013 tot 4 januari 2016 rondreist in het Land van Rode en daarbuiten. Ontdek de reisdata hier. Vanaf 2016 is de tentoonstelling permanent opgesteld in De Pastorie in Munte.

Blog

Niet alle verzamelde foto’s, archiefstukken en informatie werd in de tentoonstelling verwerkt. Het overige archiefmateriaal kreeg een plaats op de blog van Tracé Travak. Lees wat meer over de geschiedenis van het pendelen, de nieuwe vervoermiddelen, de seizoenarbeid en de pendel op Brussel in de dossiers. De artikels tonen unieke stukken en hun geschiedenis uit het Land van Rode.

Educatief

In de tentoonstelling werd een parcours voor kinderen van 10 tot 14 jaar verwerkt. Samen met een opdrachtenkaart kunnen ze het parcours afleggen en al spelende over de geschiedenis van de mobiliteit in hun eigen streek leren. Ook aan scholen is gedacht. Er werd een educatief pakket gemaakt met daarin een uitgewerkte lesvoorbereiding, educatief materiaal, een leerlingenbundel en het verband met de eindtermen. Je kan het hier downloaden.

Tentoonstelling Pendelportretten

1511_me 1512_me

In het kader van Erfgoeddag 2011 zijn aan de stations van Balegem-Dorp, Scheldewindeke, Gontrode, Melle, Merelbeke en op het marktplein in Sint-Lievens-Houtem ‘pendelportretten’ geplaatst. Deze beelden contrasteren pendelaars van nu en toen in beeld en in woord en tonen wat ruim een eeuw later veranderd is.

 

Activiteiten

In het kader van Tracé Travak werden regelmatig activiteiten georganiseerd. Hieronder vind je ze terug:

Activiteiten in 2012
21.10.2012 Dag van de Trage Weg. Bestel de fiets- en wandelkaart hier.
14.11.2012 Inspiratiesessie 1: Time is Money.
22.11.2012 Lezing Dirk Musschoot over seizoenarbeid. Foto’s over deze avond vindt u hier.
10.12.2012 Inspiratiesessie 2: Mobiliteit doet leven.

Activiteiten in 2013
15.01.2013 Inspiratiesessie 3: Een zegen en een vloek. Foto’s over deze avond vindt u hier.
13.02.2013 Inspiratiesessie 4: Reizen om te werken.
25.03.2013 Historisch speuren en verslaggeven. Les 1 Het leven van de gewone man. (Bart De Nil, FARO).
29.04.2013 Historisch speuren en verslaggeven. Les 2 Scherp je historische pen! (Thijs Lambrecht, Rijksarchief Brugge).
13.06.2013 Historisch speuren en verslaggeven. Les 3 Maak plaats voor de automobiel (Donald Weber, Amsab-ISG)
22.09.2013 Tentoonstelling Tracé Travak feestelijk geopend door Minister Schauvliege
29.09.2013 Rode Draad dwars door Merelbeke
18.10.2013 Café Travak in Bottelare (i.s.m. Netwerk Duurzame Mobiliteit)
02.11.2013 Groene Haltewandeling Gontrode-Scheldewindeke
04.11.2013 Uitdeelactie voor onze pendelaars (i.s.m. Netwerk Duurzame Mobiliteit en Fietsersbond Melle)
08.11.2013 Café Travak in Moortsele (i.s.m. Netwerk Duurzame Mobiliteit)
24.11.2013 Wandeling “In het spoor van tram en trein” (i.s.m. Pasar Oosterzele, Pasar Sint-Lievens-Houtem en Heemkundig Genootschap Land van Rode)
29.11.2013 Opening Tracé Travak en panelgesprek “Mobiliteit in de toekomst” (i.s.m. Netwerk Duurzame Mobiliteit, Fietsersbond Melle, De Gonde, Gemeente Melle)
06.12.2013 Café Travak in Melle (i.s.m. Netwerk Duurzame Mobiliteit)

Activiteiten in 2014
02.01.2014 Uitdeelactie in stations Burst en Herzele (i.s.m. Netwerk Duurzame Mobiliteit en Heemkunde Houtem)
06.01.2014 Ouverture Tentoonstelling Tracé Travak in Sint-Lievens-Houtem (i.s.m. Heemkunde Houtem)
19.01.2014 Café Travak in Sint-Lievens-Houtem (i.s.m. Netwerk Duurzame Mobiliteit)

1819_me 1821_me